Het recente incident met Nicolás Maduro en de historische context
De Verenigde Staten hebben Maduro uit Venezuela gehaald en hem in New York gevangengenomen, terwijl president Donald Trump beweert dat de VS het land zullen leiden. Hoewel deze gebeurtenis schokkend is, is ze niet geheel nieuw binnen de Amerikaanse buitenlandse politiek. Het doet denken aan vier eerdere gevallen die inzicht kunnen geven in de huidige situatie en de elementen die vaak verborgen blijven achter propaganda en emoties.
Voordat we dieper ingaan op de vergelijkingen, is het belangrijk te benadrukken dat de lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in Latijns-Amerika teruggaat op een impliciet, al werd het niet expliciet uitgesproken, recht om de leiders van de regio te bepalen. Tijdens de Koude Oorlog werd het plaatsen van door de VS goedgekeurde leiders of regeringen meestal gepresenteerd als een strijd voor democratie, met de redenering dat Amerika vooral de verspreiding van het communisme wilde tegengaan, dat als anti-democratisch werd beschouwd.
De evolutie van Amerikaanse interventies en de huidige situatie
In het huidige geval is er geen schijn van een democratisch doel. Maduro en zijn bondgenoten zouden Maduro’s overwinning bij de presidentsverkiezingen van 2024 hebben gestolen. Maar in plaats van hem te straffen voor deze feitelijke misdrijven, verkiezen de Amerikanen de fictieve aanklacht van ‘narco-terreur’ om hem aan te pakken. Verder is er de legítiem gekozen president van Venezuela, Edmundo González, maar er is geen aanwijzing dat hij of de oppositie in de plannen van de Amerikaanse regering passen.
Na de arrestatie van Maduro noemde Trump de moedige oppositieleider en de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede van 2025, María Corina Machado, een ‘aangename vrouw’ die niet de steun of het respect in Venezuela had. Het opnieuw uitbergen van haar afgelopen maand, terwijl zij in hiding leefde sinds de verkiezingen van 2024, lijkt meer op een poging haar te neutraliseren en de weg vrij te maken voor een Amerikaanse imperialistische operatie.
Economische motieven en de illusie van winst
De Amerikaanse interventie lijkt vooral te draaien om de controle over Venezolaans olie, vergelijkbaar met eerdere Amerikaanse steun aan leiders die de belangen van Amerikaanse bedrijven dienden. De huidige strategie lijkt echter vooral gericht op het aanbieden van Venezolaans olie aan Amerikaanse energiebedrijven, onder het mom van economische winst. Maar in de korte termijn is er weinig winst te behalen uit Venezolaans olie; grote investering op lange termijn is noodzakelijk en die hangt sterk af van politieke stabiliteit in het land.
Vergelijkingen met eerdere militaire ingrepen
Een andere belangrijke precedent is de invasie van Irak in 2003, die een keerpunt markeerde voor de Amerikaanse macht. De invasie was gebaseerd op de veronderstelling dat het verslaan van het leger, het verwijderen van een ongunstige leider en het ontmantelen van gecontamineerde instellingen voldoende zouden zijn om een meer democratische regering te vestigen. Echter, de regering-Bush plannen sloegen tekort bij het voorspellen van de politieke toekomst van Irak, en de Amerikaanse bezetters waren genoodzaakt samen te werken met de mensen die zij hadden omvergeworpen.
Uiteindelijk vielen er honderdduizenden Iraqi’s en ongeveer 4.500 Amerikaanse doden, terwijl de Amerikaanse geloofwaardigheid ernstig werd geschaad. Ook in Venezuela wordt hetzelfde geloof gedeeld: dat het simpelweg verwijderen van Maduro het gewenste resultaat zal opleveren. Inmiddels blijft Maduro aan de macht en heeft de Venezolaanse strijdkrachten zich niet laten verslaan. Alleen lijkt er een plan te zijn dat Maduro’s vice-president, Delcy Rodríguez, de macht overneemt voor de Amerikanen, ondanks dat haar legitimiteit niet wordt versterkt door Amerikaanse geweldsinspanningen.
De recente Russische inval en de nieuwe legitimatie
De invasie van Oekraïne door Rusland in februari 2022 wordt als een recent precedent beschouwd. Trump omschreef de arrestatie van Maduro als een ‘buitengewoon militaire operatie’, terwijl Vladimir Poetin soortgelijke taal gebruikte bij de aankondiging van de invasie in Oekraïne, waarin hij internationale wetten exploiteerde en belachelijk maakte met het argument dat Rusland handelde in overeenstemming met de VN-charter. Rusland heeft zich ingezet om een wereld te creëren waarin het VN-verdrag wordt genegeerd, en dat is een overwinning voor Moskou, ook al is het niet blij met deze specifieke situatie.
De Amerikaanse interventie in Venezuela, hoewel duidelijk een daad van oorlog, lijkt te zijn gebaseerd op een langlopende CIA-operatie ondersteund door het Amerikaanse leger. Trump beschrijft het als een ‘aanval die niet eerder is gezien sinds de Tweede Wereldoorlog’, maar dat is niet geloofwaardig en herinnert aan de fascistische regimes vóór 1945, die hun dictaturen legitimeerden door te stellen dat hun politieke tegenstanders in dienst waren van buitenlandse vijanden en samenzweeringen.
De strategie van externe en interne vijanden
Door Maduro te beschuldigen van drug gerelateerde misdrijven in plaats van méér bewijzenbare overtredingen als extrajudiciële moorden en marteling, verbindt de Amerikaanse regering de externe en interne vijand. Omdat de drugshandel wordt uitgevoerd door zowel buitenlandse als binnenlandse actoren, kunnen Trump en zijn aanhangers beweren dat de politieke oppositie deel uitmaakt van een internationale samenzwering. Deze ‘oorlog tegen drugs’ staat mogelijk aan de basis van het uitbreiden van de binnenlandse veiligheidsdiensten, vergelijkbaar met de uitbreiding van ICE door de spanning rondom migranten.
Trump wil de politieke winst behalen door een oorlog te voeren zonder daadwerkelijk strijd te voeren. Volgens hem heeft het Amerikaanse leger in Venezuela ‘magie’ verricht, en daarmee is de zaak afgedaan. Maar Putin weet dat fascisme echte confrontatie vereist; Trump lijkt daar niet toe bereid of in staat te zijn, mede door zijn zwakte thuis.
Het is mogelijk voor Amerikanen om actie te ondernemen tegen deze ‘buitengewone militaire operatie’, die meer draait om regimeverandering in de VS dan in Venezuela, zolang ze de binnenlandse politieke logica van Trump’s buitenlandse inmenging erkennen.
