De reactie van de Europese Commissie op de U.S. beslissing
De Europese Commissie heeft met scherpe kritiek gereageerd op het besluit van de Amerikaanse regering om zich terug te trekken uit 66 internationale organisaties. Deze actie signaleert een duidelijke escalatie van de terugtrekking van Washington uit multilaterale samenwerking en legt een extra druk op de betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten.
Op woensdag 7 januari tekende President Donald Trump een richtlijn waarin hij de betrokken organisaties als “slecht beheerd, onnodig, verspilling, slecht geëxploiteerd” en soms “irrelevant voor of in strijd met onze belangen” beschouwde, aldus de Amerikaanse staatssecretaris Marco Rubio.
De context en achtergronden van de terugtrekking
Deze beslissing komt te midden van conflicten over de militaire acties van de VS in Venezuela en bedreigingen richting Groenland. De terugtrekking vergroot de druk op de momenteel fragiele wereldwijde orde. Rubio verklaarde dat de beslissing het resultaat was van een herziening die bevestigde dat veel van de betrokken organisaties overbodig waren of een bedreiging vormden voor de soevereiniteit, vrijheden en welvaart van de Verenigde Staten. Hierbij benadrukte hij de langdurige kritiek op internationale instellingen onder de noemer van ‘America First’.
Veel van de organisaties waarop wordt gereageerd, richten zich op kwesties als klimaat, migratie en diversiteit—onderwerpen die door de Amerikaanse administratie herhaaldelijk als onderdeel van een zogenaamd ‘woke’-internationaal beleid werden aangevallen.
Specifieke organisaties en internationale akkoorden
Onder de getroffen instellingen bevinden zich onder meer het Global Counterterrorism Forum, het Intergouvernementeel Panel over Klimaatverandering (IPCC) en, het meest controversieel, de UN Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). Dit verdrag ligt ten grondslag aan internationale klimaatonderhandelingen en werd in 1992 aangenomen en in 1994 van kracht.
De UNFCCC telde aanvankelijk bijna alle landen ter wereld als partij en organiseerde het jaarlijkse klimaatcongres van de Verenigde Naties, de Conference of the Parties (COP). In 2025 nam de Verenigde Staten niet deel aan de laatste klimaatconferentie in Belém, Brazilië. Sinds zijn herverkiezing heeft Trump bovendien opnieuw de overeenkomsten van het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 opgezegd, een stap die zijn opvolger Joe Biden heeft hersteld.
Reacties van Europese leiders en de impact op internationale inspanningen
Europese leiders reageerden snel op de Amerikaanse beslissing, waarbij zij het beschouwden als een klap voor wereldwijde klimaatmaatregelen en de sterk op regels gebaseerde internationale ordening. Wopke Hoekstra, de EU-climatacommissaris, sprak van een “spijtige en ongelukkige” beslissing en benadrukte dat de overeenkomst “de wereldwijde klimaatactie ondersteunt.” De EU blijft de inzet voor het verdrag volledig ondersteunen, ongeacht de houding van de VS.
Vice-voorzitter Teresa Ribera uitte haar kritiek op social media, waarin zij beweerde dat “het Witte Huis niet geeft om milieu, gezondheid of het lijden van mensen,” en Trump beschuldigde van het verlaten van kwetsbare gemeenschappen die aan de frontlinie van de klimaatcrisis staan.
In Brussel blijven functionarissen aangeven dat de Europese Unie haar steun voor internationale organisaties en haar financiering voor klimaatonderzoek en adaptatieprogramma’s zal behouden, zelfs zonder Amerikaanse bijdrage.
De bredere geopolitieke context
De Amerikaanse terugtrekking onderstreept de onderlinge spanningen binnen de internationale diplomatie en ondermijnt de samenwerking op mondiale schaal. Thema’s zoals klimaatverandering en internationale veiligheid blijven onder druk staan, terwijl landen zoals de EU zich voorbereiden om de internationale samenwerking voort te zetten, ongeacht de Amerikaanse koers.
