Verontrustende zorgen over de transparantie en traceerbaarheid van belastinggeld
De Europese Rekenkamer (ECA) heeft haar bezorgd uitgebracht over het voorstel voor het Europese Concurrentiefonds, dat deel uitmaakt van de toekomstige EU-begroting. Volgens de ECA is dit fonds te vaag omschreven, wat mogelijk problemen kan veroorzaken bij de transparantie en het traceren van belastinggeld. Het gebrek aan specificiteit kan de controle op de besteding van publieke middelen bemoeilijken. Eerdere zorgen van de Rekenkamer over de Reparatie- en Veerkrachtfaciliteit (RRF), een ander post-pandemisch instrument, zijn nog niet opgelost en blijven de aandacht vragen.
Analyse van de Europese Rekenkamer over het drieluik van de begrotingsplannen
Op maandag (12 januari) publiceerde de ECA haar mening over de langetermijnbegroting van de EU, ook wel het meerjaren financieel kader (MFF) genoemd. In haar rapport richtte de Rekenkamer zich onder meer op het Europese Concurrentiefonds (ECF) en het onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon Europe. Petri Sarvamaa, lid van de ECA, verklaarde aan EUobserver dat het voorstel voor het fonds ‘zeker de uitdagingen’ adresseert waar de EU momenteel voor staat. Echter, zonder voldoende specificiteit en helderheid in de tekst kunnen we niet vaststellen of het instrument effectief zal zijn.
Gebrek aan duidelijkheid en de noodzaak voor concrete criteria
De auditor wees erop dat het voorstel veel vaag formuleringen bevat die verduidelijking behoeven. Een voorbeeld hiervan is de term ’toegevoegde waarde voor de EU’. Er bestaan geen duidelijke criteria voor wat onder deze term valt en hoe het gemeten wordt. Sarvamaa benadrukte dat hoe meer duidelijkheid er in de tekst wordt gebracht, des te groter de kans dat er daadwerkelijk sprake is van toegevoegde waarde voor de EU.
De Europese Commissie presenteerde het ECF en het voorstel voor Horizon Europe op 16 juli 2025 via verschillende nieuwe regels. Het ECF is een budgetinstrument bedoeld om europese technologieën en sectoren te ondersteunen die als ‘strategisch relevant’ worden beschouwd. Echter, de ECA signaleert dat deze omschrijving te vaag is en openstaat voor interpretatie. Horizon Europe is een kaderprogramma dat zich richt op onderzoek en innovatie, met als doel de fundamentele en toegepaste kennis dichterbij elkaar te brengen en de EU te versterken in haar concurrentiepositie.
Budgettaire omvang en aandachtspunten
Samen vertegenwoordigen deze voorstellen ongeveer €409 miljard, wat goed is voor ongeveer een vijfde van de totale EU-begroting voor 2028-2034. Horizon Europe zelf krijgt een budget van €175 miljard, terwijl de totale EU-begroting voor die periode bijna €2 biljoen bedraagt. Sarvamaa uitte zorgen over de controleerbaarheid van belastinggeld en benadrukte dat traceerbaarheid en transparantie essentiële elementen zijn om mogelijke zwakke punten in het financieel beheer te voorkomen.
De Rekenkamer heeft herhaaldelijk gewaarschuwd voor dergelijke problemen en onderstreept dat bij het opstellen van de begroting rekening moet worden gehouden met de zwakke punten in het financieringsmodel van de RRF. Veel instrumenten die kritiek krijgen binnen het voorgestelde MFF blijven ongewijzigd.
Wat kan de toekomst brengen?
Deze mening is de eerste van meerdere verklaringen die de ECA zal uitbrengen met betrekking tot de langetermijnbegroting van de EU. Het Europees Parlement en de Raad zullen nu de voorstellen van de Commissie onderhandelen. Verschillende lidstaten hebben al steun uitgesproken voor het ECF, met de bedoeling om eind dit jaar tot een gezamenlijke conclusie te komen.
EUobserver blijft de ontwikkelingen volgen en blijft de financieringsplannen kritisch onder de loep nemen.
