De stemming en de implicaties voor de EU-divisie
Het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Mercosur, een blok van zes Zuid-Amerikaanse landen, heeft eindelijk de benodigde goedkeuring gekregen na een stemming van de ambassadeurs in Brussel op vrijdag 9 januari. Ondanks de voortdurende oppositie van Frankrijk werd het akkoord goedgekeurd, wat een belangrijke mijlpaal vormt voor de Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen. De Commissie heeft benadrukt dat de geloofwaardigheid van de EU als betrouwbare handelspartner in gevaar zou komen als het pact, dat meer dan twintig jaar in onderhandeling is geweest, op het laatste moment zou worden geblokkeerd.
De obstakels en politieke spanningen
De totstandkoming van het akkoord is echter niet zonder moeilijkheden verlopen. Frankrijk was de meest invloedrijke tegenstander binnen een groep van EU-landen die het eens waren met het blokkeringsstandpunt, waaronder ook Polen, Ierland en Hongarije. Voorzitters uit Brussel hebben erop aangedrongen dat het handelsverdrag, dat onder de verdragen exclusieve EU-bevoegdheid omvat, slechts een gekwalificeerde meerderheid vereist in plaats van unanimiteit. Het verdrag zal binnenkort in het Europese Parlement worden voorgelegd voor ratificatie.
Gevecht op diplomatiek niveau en de positie van Frankrijk
De stemming wordt gezien als een grote diplomatieke nederlaag voor de Franse president Emmanuel Macron. Hij had het afgelopen jaar veel moeite gedaan om een blokkade te voorkomen door een minderheid te mobiliseren. Volgens de regels van gekwalificeerde meerderheid moet een wet of handelsovereenkomst de steun hebben van ten minste 15 van de 27 lidstaten, die samen minimaal 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen.
Macron beschreef het EU-Mercosur-akkoord op het sociale media platform X als ‘een overeenkomst uit een ander tijdperk’, die te lang onderhandeld werd op verouderde fundamenten. Hij voegde eraan toe dat de economische voordelen beperkt zouden zijn voor de groei van Frankrijk en Europa. Daarnaast stelde hij dat het akkoord niet verantwoord is vanwege de risico’s voor de gevoelige agrarische sectoren die essentieel zijn voor de voedselsoevereiniteit van Frankrijk.
De positie van de Europese Commissie en de strategische onderhandelingen
De Europese Commissie claimt dat het Mercosur-pact de Europese bedrijven meer dan 4 miljard euro aan exportheffingen zal besparen. Hun oorspronkelijke plan was om het akkoord in december, tijdens een top in Brussel, af te ronden. Maar Frankrijk, Italië en andere lidstaten verzetten zich tegen het voorstel en zetten een uitstel door te protesteren door duizenden boeren die buiten de EU-instellingen betoogden.
Toch heeft de Europese Commissie in de eerste week van januari besloten om tegemoet te komen aan de zorgen van de landbouwers. Ursula von der Leyen presenteerde plannen om direct 45 miljard euro aan subsidies voor de landbouw vrij te maken binnen de komende EU-begroting van zeven jaar. Daarnaast beloofde men tijdens een spoedvergadering van landbouwministers garanties over de prijzen van meststoffen en strengere importcontroles om te voorkomen dat producten met residuen van verboden pesticiden de EU binnenkomen.
De maatregelen en de verminderde weerstand
In 2022 richtte de EU een noodfonds van 1 miljard euro op voor landbouwers die failliet dreigden te gaan door de gevolgen van Mercosur. Ook werd een ‘noodrem’ ingesteld om de import van rundvlees, gevogelte, suiker en ethanol uit Zuid-Amerika te beperken, wat was bedoeld om Europese producenten te beschermen. Deze maatregelen leidden tot nieuwe steun van onder meer Italië en Oostenrijk, waardoor de meerderheid binnen de EU werd bereikt om het akkoord goed te keuren.
