De uitdagingen op het wereldtoneel en de strategische doelstellingen van Cyprus
Het militaire conflict in Oekraïne, de terugdringing van migranten en de waarborgen voor economische stabiliteit zullen de voornaamste aandachtspunten vormen van het EU-voorzitterschap door Cyprus, een van de kleinste en meest afgelegen lidstaten van de Europese Unie. Tijdens de presentatie van de prioriteiten in december vorig jaar, benadrukte de Cypriotische president Nikos Christodoulides dat de belangrijkste ambitie van zijn land is te streven naar een autonome EU. Hij beschreef die ambitie als een essentiële volgende stap in de verdere integratie van Europa.
Volgens Christodoulides rust de basis voor Europese autonomie op vijf pijlers: veiligheid en defensie, concurrentiekracht, openheid naar de wereld, gedeelde waarden en een robuust budget. Cyprus benadrukte dat vooral de kwestie van Oekraïne onder de topprioriteiten blijft staan. De voortdurende agressie van Rusland richting Oekraïne wordt door Nicosia als onaanvaardbaar beschouwd en moet volgens hen een centrale rol blijven spelen binnen de EU-agenda.
De Europese inzet voor Oekraïne en transatlantische betrekkingen
De Franse diplomaat Christina Rafti, de EU-ambassadeur van Cyprus, sloot zich aan bij de verklaring dat de banden tussen Europa en de Verenigde Staten onder druk staan. Daarnaast wees zij erop dat de Amerikaanse president Donald Trump de decennialange transatlantische samenwerking heeft ondermijnd, wat de noodzaak voor de EU vergroot om een groter aandeel te nemen in de verdediging van Oekraïne.
Rafti stelde dat de Amerikaanse veiligheidsdekking van ongeveer 80 jaar afloopt en dat de VS zich actief terugtrekt uit de veiligheidsvoorzieningen van Europa. In dit verband noemde zij de uitbreiding van de EU in voormalige Sovjetlanden en de Westelijke Balkan als strategisch van belang. Daarbij merkte zij op dat de toetredingsbesprekingen met Oekraïne al hadden moeten beginnen, maar door het vetorecht van Hongarije, dat goede banden onderhoudt met Rusland, wordt dat verhinderd.
De steun voor de uitbreiding wordt breed erkend, met Polen en Denemarken als krachtige voorstanders. Desalniettemin blijft de voortgang beperkt, vooral tijdens de afgelopen EU-voorzitterschappen. Rafti pleitte daarom voor een voortvarende aanpak: “We moeten de vooruitgang die landen hebben geboekt, erkennen en hen blijven aanmoedigen.”
Migratiebeleid en regionale samenwerking
Bij het bespreken van migratie herhaalde Rafti dat Cyprus een van de landen met het hoogste aantal onregelmatige migranten is. Ondanks de geplande invoering van een nieuw migratiepact in juni 2026, blijft deze kwestie een grote uitdaging voor het eiland. Ze benadrukte dat migranten-uitzettingen een belangrijke prioriteit blijven.
Daarnaast onderstreepte ze de intentie om de betrekkingen met de zuidelijke landen in het Midden-Oosten en de Golfregio verder te versterken. De zogeheten ‘Pact voor de Middellandse Zee’ zal in april op Cyprus plaatsvinden, met deelnemende landen uit de regio, waarmee Nicosia zich inzet voor nauwere regionale samenwerking.
Geostrategische en economische prioriteiten
De Cypriotische vertegenwoordiger sprak ook over de geopolitieke en economische uitdagingen waarmee de EU geconfronteerd wordt. Analist Mariam Khotenashvili waarschuwde dat Europa achterloopt op zowel de VS als China op het gebied van economische groei. Volgens haar worden Europese bedrijven geconfronteerd met complexe bureaucratieën en hebben de Amerikaanse tarieven op EU-producten een negatieve invloed op de handel.
De investering in ondernemerschap en innovatie blijft cruciaal, en Cyprus zal zich blijven inzetten voor de verdere ontspanning van regelgeving die de economische groei kan bevorderen. Rafti onderstreepte dat er een evenwicht gevonden moet worden tussen het versterken van de concurrentiekracht en de naleving van klimaatdoelstellingen. Terwijl het beleid richting duurzaamheid wordt aangepast, worden sommige groene wetgevingen versoepeld om bedrijfsactiviteiten te faciliteren.
Toekomstige EU-besluitvorming en regionale coalities
Cyprus voert de EU-voorzitter aan in een trio dat begon met Polen en vervolgd wordt door Denemarken, en dat zich bezighoudt met de langetermijnbegrotingsonderhandelingen voor de periode tot 2027. De volgende trio bestaat uit Ierland, Bulgarije en Griekenland en zal vanaf juli 2026 de prioriteiten verder afstemmen.
De Cypriotische lidstaat benadrukte dat bij het begin van elke voorzittersschap hoge verwachtingen bestaan, maar dat de werkelijke inzet zich vaak tot de continuïteit beperkt. Volgens Khotenashvili is het belangrijk te blijven investeren in duurzame groei, ondanks de geopolitieke en economische uitdagingen.
