Een jaar na de onthullingen over PFAS en industrieel lobbywerk
Het is precies een jaar geleden sinds de publicatie van het Forever Lobbying Project, dat de schadelijke effecten van forever chemicals, ook wel bekend als PFAS, aan het licht bracht. Daarnaast werden de inspanningen van grote bedrijven blootgelegd om deze gevaarlijke stoffen in onze voedselketen, water, bodem en lichamen te houden. De overtuigende bewijzen die in het rapport werden gepresenteerd, hadden eigenlijk de EU-functionarissen moeten motiveren om hun contacten met de industrie te heroverwegen. Ze hadden ervoor moeten zorgen dat het voorgestelde verbod op PFAS, dat persistent in producten varieert van koekenpannen tot airconditioners, zo volledig en breed mogelijk zou worden toegepast.
Desalniettemin lijkt de EU, nu twaalf maanden verder, haar aanpak te hebben versoepeld en haar regulering van deze gevaarlijke stoffen te hebben ondermijnd. De invloed van industriëlen en lobbygroepen lijkt sterker te worden. Het bewijs voor de schadelijke gevolgen van PFAS, zoals links naar nier- en testiculaire kanker, schildklieraandoeningen, leverbeschadiging en hormonale verstoringen, groeit voortdurend. Vooral jonge kinderen, zwangere vrouwen en ouderen worden hierdoor extra kwetsbaar. Recente berichten wijzen erop dat PFAS zelfs in ons ontbijtgraan, ons middaghapje fruit en ons avondwijntje zijn aangetroffen.
Hogere functies en politieke invloed
Ook hoge functionarissen binnen de EU raken niet gevrijwaard van PFAS-contaminatie. Zo testte de EU-milieudirecteur Jessika Roswall positief op PFAS in haar bloed. Sommige onderzoeksresultaten, bijvoorbeeld over plastics in het menselijke brein, zijn door wetenschappelijke peer reviews in twijfel getrokken, maar de algehele bevindingen blijven onaangetast. Het is duidelijk dat het veel veiliger en kosteneffectiever is om de productie en het gebruik van PFAS te verbieden in plaats van deze stoffen in ons lichaam en milieu te laten circuleren, en later de kosten van de schade te moeten betalen. Het Forever Lobbying Project schatte de kosten van het opruimen van PFAS-vervuiling in Europa op 2 biljoen euro over twintig jaar.
Economische en politieke weerstand tegen het verbod
Ondertussen waarschuwen grote investeerders dat het economische belang dat nog altijd bestaat in het produceren van gevaarlijke stoffen afneemt, en dat het duurder wordt om mogelijk veiligere alternatieven niet te ontwikkelen. Toch blijft het verbod op PFAS in de EU verre weg. Er zijn verontrustende signalen dat regelgevers de industrie de gelegenheid geven haar vervuilingspraktijken voort te zetten. In Brussel heerst een golf van deregulering, waarbij bestaande wetten ter bescherming van gezondheid, milieu en arbeidsrechten worden afgebroken. Industrielobbyisten krijgen daarbij een warm onthaal van beleidsmakers, die hun wensenlijstjes met regels kunnen indienen om af te breken.
Uitdagingen voor het ambitieuze PFAS-beleid
Ook de regels die nog in voorbereiding zijn, zoals het voorstel voor een algemeen PFAS-verbod, lopen gevaar. Er bestaat een serieus risico dat dit verbod aanzienlijk wordt teruggeschroefd door de deregulering, ondanks de herhaalde benadrukking van de Europese Commissie dat zij zich wil inzetten voor de aanpak van PFAS. Het accent op ‘consumergemakken’, zoals cosmetica en waterdichte kleding, klinkt logisch maar zou andere industriële bronnen van vervuiling kunnen blijven toestaan. De Europese Chemische Agentschap (ECHA) lijkt bovendien haar scope te willen verminderen door bijvoorbeeld acht sectoren van PFAS-gebruik uit haar beoordeling te halen, wat vooral moet worden gezien in het licht van de druk van de industrie die vrijstellingen van het verbod eist.
De vijf landen die het voorstel voor een PFAS-verbod ondersteunen, lijken ook hun oorspronkelijke plannen te versoepelen. Volgens recente berichten zouden zij mogelijk suggereren dat productie kan doorgaan zolang er controlemaatregelen zijn, en dat voor export best bewaarde PFAS-fabrieken mogen blijven produceren. Al deze ontwikkelingen ondermijnen de aanvankelijke doelstellingen van het verbod en maken de politieke en wettelijke beschermingsmaatregelen kwetsbaarder.
De invloed van industrie en het belang van waakzaamheid
De onthullingen van het Forever Lobbying Project hadden de industrie zeker af moeten schrikken—vooral de bevinding dat sommige bedrijven bewust gebruik maken van cynisch gerichte desinformatiecampagnes. Daarnaast zouden beleidsmakers alert moeten zijn geweest op de tactieken van de PFAS-lobby en zich niet moeten laten beïnvloeden door de belangen van grote bedrijven, die er alles aan doen om wetgeving te ondermijnen die de volksgezondheid beschermt. Helaas is dat niet gebeurd. Het is dan ook van essentieel belang dat Europese politici blijven luisteren naar de gezondheids- en milieuproblemen die PFAS veroorzaken, en dat zij zo snel mogelijk een allesomvattend en stevig verbod op deze forever chemicals voorstellen.
